یەکەم ژنێک کە جوانی و ڕاکێشی جنسی لە خزمەت سیاسەتدا بەکار هێنا

 

وەرگێڕان: نارین محەمەدی

بەشی یەکەم

بێگومان کلئۆپاترا مەلەکەی میسر یەکێک بووە لە یەکەمین و ناودارترین مەلەکەەکانی مێژوو. لە  مێژوودا دەربارەی هیچ ژنێک ئەوەندە کتێب و شانۆنامە نەنووسراوە و بەسەرهاتی ئەو زۆرتر لە هەر ژنێکی¬تر لەسەر شانۆ و پەردەی سینەما نمایش کراوە.  بۆ نواندنی رۆڵی کلئۆپاتراش هەمیشە جواترین ئەکتەریان هەڵبژاردووە و بەم شێوازە ویستوویانە نیشان بدەن کە یەکێک لەو خاڵانەی یارمەتیدەر بووە بۆ سەرکەوتنی کلئۆپاترا لە سیاسەت و دەسەڵات و هەروەها هۆکاری سەرەکی بووە بۆ بڕشتء زاڵ بوون بەسەر سەرداری گەرورەی رۆم، “ژولییۆس سێزار” و “مارک ئانتۆنی”ـدا، جوانییەکەی بووە. ئەمە لە حاڵێکدایە کە بەڵگە مێژوویەکان دەڵێن کلئۆپاترا زۆریش جوان نەبووە بەڵکوو هۆی سەرکەوتنی بەسەر پیاوە ناودارەکانی سەردەمی خۆیدا زیرەکی ء توانایی و وشیاری خۆی بووە کە توانیویە بە کەڵک وەرگرتن لە خاڵە لاوازەکانی پیاوانی سەردەمی خۆی وەک ژنێکی پاشا سەرکەوتوو بێت.

هەندێ لە مێژوونووسان وەک “پلۆتارک”ی یۆنانی باسی لێهاتووییەکی سەیری کلئۆپاترا بۆ فێر بوونی زانست و زمانە باوەکانی سەردەمی خۆی دەکات و دەڵێت: کلئۆپاترا لە تەمەنی هەژدە ساڵیدا بێجگە لە زمانەکانی میسرء یۆنان، بە زمانی لاتین، عیبری، عەرەبی، ئێرانیء حەبەشی قسەی دەکردو تەنانەت زمانی خەڵکانی کەنارەی دەریای سووریش فێر ببوو.

کلئۆپاترا کە گەورەترین کچی “پێتۆلێمی” یازدەهەم بوو، پاش کۆچی دوایی باوکی، لە تەمەنی هەژدە ساڵیدا بوو بە فەرمانڕەوای میسر، بەڵام بە پێی نەریتی میسرییەکان دەبوایە ماف و دەسەڵاتی لەگەڵ کوڕی گەورەی پاشا دابەش کردبایەت. پاشایەتی هاوبەشی کلئۆپاترا و برا بچووکەکەی “پێتۆلێمی” دوازدەهەم تا ساڵی 49ی پێش زایین درێژەی بوو. بەڵام کەسانی دەروبەری برا کەم تەمەنەکەی کلئۆپاترا بۆ وەدەست گرتنی دەسەڵات، دژی کلئۆپاترا کوودەتایان کرد. کلئۆپاترا دوورخرایەوە بۆ سووریا، بەڵام ئەو هەموو هەوڵێکی خۆ وەگەڕ خست بۆ گەڕانەوەی بۆ میسر، بۆیە کەوتە کۆ کردنەوەی هێز بۆ هێرش کردنە سەر ئەسکەردەرییە.

هەوڵی کلئۆپاترا بۆ گەڕانەوە بۆ میسر هاوکات بوو لەگەڵ ململانێی دەسەڵات لە نێوان “ژولییۆس سێزار” و “پۆمپێی” لە رۆم. لە شەڕێک کە لە نێوان ئەم دوانەدا روویدا پۆمپێی شکستی هێنا و بەرەو ئەسکەندەرییە هەڵهات. سێزاریش بە دوای ئەودا بەرەو ئەسکەندەرییە وەڕێکەوت. سێزار دەیەوێست پۆمپێی بە زیندوویی دەستگیر بکات. دەروبەرییەکانی پاشا کەم تەمەنەکەی میسریش بۆ ئەوەی سەرنجی سێزار بە لای خۆیاندا رابکێشن و بڵێن خزمەتێکی باشیان کردووە، پۆمپێی¬یان دەستگیر کرد و سەریان بڕی و هاوکات لەگەڵ هاتنی سێزار بۆ ناو ئەسکەندەرییە لە سەر سێنییەکی زێڕ پێشکەشیان کرد. بەلام سێزار دەیەویست پۆمپێی بە زیندوویی وەدەست بێنێت و لەگەڵ خۆی بیباتەوە بۆ رۆم، بۆیە لەم کردەیەی سەرکردەکانی میسر کە سەرەخۆ ئەنجامیان دابوو تووڕە بوو.

کلئۆپاترا کە ناوبانگی سێزاری لە خانم بازیدا بیستبوو، ئەمەی بە دەرفەتێک زانی بۆ وەدەست هێنانی دڵی سێزار و بە شێوەیەکی نهێنی خۆی گەیاندە ناو ئەسکەندەرییە. دەیگێڕنەوە کە گوایە کلئۆپاترا خۆی لە ناو فەرشێک کە بڕیار بوو وەک هەدیە بدرێتە سێزار، دەشارێتەوە تا دەگەنە بەردەم سێزار و فەرشەکە دەکەنەوە، کلئۆپاترا خۆی لەبەردەم سێزار ئاشکرا دەکات. کلئۆپاترا کە ئەوکات تەمەنی 20 ساڵ بووە بۆ ئەفسوون کردنی پاشای تەمەن 52 ساڵ تەواوی فێڵە ژنانەکانی بەکار دەبات؛ بۆیە کاتێک کە بە جلوبەرگێکی رازاوە و ئارایش و بۆنی عەترێکی ئەفسووناوییەوە خۆی خستە بەر پای سێزار، سێزار خەریک بوو لە هۆش خۆی بچێت. کاتێک کە کلئۆپاترا دەستی کرد بە قسە کردن بۆ سێزار، سەرداری رۆم، کە تا ئەو دەم ئەم قسانەی لە هیچ ژنێک نەبیستبوو، هەر لەوەێدا عاشقی کلئۆپاترا بوو و ئەم عەشقە بوو بە سەرەتای رووداوگەلێک کە بواری مێژووی لە ناوەڕاستی سەدەی کۆتایی پێش زاییندا گۆِڕا.

پشتیوانی ژولییۆس سیزار لە کلئۆپاترا بۆ گرتنەوەی دەسەڵات بوو بە هۆی شۆڕشی پیتۆلێمی برای کلئۆپاترا و هەوادارەکانی لە دژی سێزار. ئەوان توانیان سێزار و چوار هەزار هێزەکەی بە بیست هەزار هێزی خۆیان گەمارۆ بدەن. کلئۆپاتراش هێزە لایەنگرەکانی خۆی بانگ کرد و لە شەڕێک کە لە نێوانیان روویدا پیتۆلیمی دوازدەهەم کوژرا. سێزار پاش ئەم سەرکەوتنە کلئۆپاترای کردە مەلەکە و فەمانڕەوای میسر. پاشان لەگەل یەک سواری کەشتییەکی شکۆمەندانە بوون و سەفەرێکیان لە ناو رووباری نیل ئەنجامدا. ئەم سەفەرە یەک مانگی خایاند، بۆیە ناو نرا (مانگە هەنگوێنی سێزار و کلئۆپاترا). هەر لەوێدا کلئۆپاترا زگپڕ بوو و لە ساڵی (47ی پێش زایین) کۆڕێکی هێنایە دونیا کە ناو نرا “سێزاریون “

لەم نێوانەدا سێزار پاش چەند دەسکەوتێکی¬تر لە رۆژهەلاتدا، گەڕایەوە بۆ رۆم و سێنای رۆمیش سێزاری وەک دیکتاتۆری هەتاهەتایی  دەستنیشان کرد، بەڵام خەڵکی رۆم باوڕیان بە قسەی کلئۆپاترا نەدەکرد کە سێزار باوکی کوڕەکەی بێت، تا ئەوەیکە لە ساڵی 46ی پێش زایین، سێزار کلئۆپاترا و کوڕەکەی بانگهێشت کرد بۆ رۆم و ئیدعاکەی کلئۆپاترای پەسەند کرد.

پاش ئەوەیکە سێزار لە میسر رۆیشت، کلئۆپاترا دەبوایە بە پێی نەریتی دەرباری میسر لەگەڵ برا بچووکەکەی پێتۆلیمی سیزدەهەم کە ئەو کات تەنیا یانزە ساڵی بوو، زەماوەند بکات. بەڵام ئەمەیکە کلئۆپاترا خۆی شووی هەبوو نەبوو بە بەرگری ئەم کارە. لە هەمان کاتیشدا ئەم زەماوەنەش نەبوو بە هۆی پچڕانی پێوەندییە عاشقانەکەی کلئۆپاترا و سێزار.

سێزار کۆشکێکی شکۆمەندی لە کەنارەی رووباری “تیبێر” پێشکەش بە کلئۆپاترا کرد و فەرمانی دا پەیکەری کلئۆپاترا لە زێڕ دروست بکرێت و لە پەرستگەی “ڤێنووس” دابنرێت بۆ ئەوەی هەمووان بیبینن. ئەمە جێگای هیچ گومانێکی نەدەهێشتەوە کە کلئۆپاترا دڵی بەهێزترین پیاوی ئەو سەردەمی داگیر کردووە و بە تەواوی بووە بە مەلەکەی رۆم. سزار تا ئەو رادەیە عاشقی کلئۆپاترا بوو کە کورسییەکی زێڕینی لە سێنای رۆم دانابوو بۆ کلئۆپاترا بۆ ئەوەی ئەویش لە هەندێ لە کۆبوونەوەکاندا بەشدار بێت. لێرەدا پێلانێک دژی سێزار بەرێوە بوو کە بوونی کلئۆپاترا لە رۆم و برەوی قسەکانی لەسەر سزار یەکێک بووە لە هۆکارەکانی. ئەم پیلانە لە لایەن دوو سەرداری بەرچاوی رۆمی بە ناوی “کاسییۆس” و “برووتووس” دارَێژرابوو. رۆژی پانزەی مارچی ساڵی 44ی پێش زایین “ژوولیئۆس سێزار” بە دەستی نزیکانی خۆی بیست و سێ زەربەی چەقۆی لێ دەدرێت و گیانی لە دەست دەدات. “برووتووس”یش لە کاتی چەقۆلێدانەکان بەشدار بوو، هەر لەو کاتەدا سێزار چاوێک لە برووتووس دەکات  و دەڵێت: “برووتووس… تۆیش؟!” ئەمە هەر ئەو پەندەیە کە ئەمڕۆکە لە کاتی خەیانەتی دۆستدا بەکار دەبرێت.

پاش کوشتنی سێزار، کلئۆپاترا کە هەستی بە مەترسی دەکرد، بە بێ هیچ ماتڵ کردنێک هەر ئەو شەوە لەگەڵ ئەو کەشتییانەی کە خۆی هێنابووی بۆ رۆم، کوڕەکەی لە باوەش دەکات و بەرەو میسر هەڵدێت. پاش دوو ساڵ کە کلئۆپاترا دەگەڕایەوە بۆ میسر، ئەو شتەی کە دەیبینی وڵاتێکی بێ سەر و بەر بوو: لە لایەکەوە بە هۆی وشکەساڵی خەڵک ناڕەزایەتیان دەردەبڕِی و لە لایەکی¬تریشەوە کەسانی نزیکی برا تەمەن چواردە ساڵەکەی(پێتۆلیمی سێزدەهەم) کە مێردی کلئۆاتراش بوو، کلئۆپاترایان لە پێناو ولاتەکەیدا بە کەمتەرخەم دەزانی و دەیانگوت کلئۆپاتر سامانی میسرییەکانی لەبەر دەم سێزار هەڵڕژاندووە، بۆیە دەیانەویست دەسەڵاتی لێ بسێننەوە. پێتۆلیمی سێزدەهەم پاش گەڕانەوەی کلئۆپاترا بە نەخۆشییەکی گومان لێکراو گیانی لە دەست دا، مێژوونووسان لەم بارەوە هەموو لەسەر ئەم باوەڕەن کە گوایە کلئۆپاترا براکەی کە گەورە ببوو و دەیتوانی داوای تاج و تەخت بکات، ژەهرخوارد کردووە. کلئۆپاترا پاش مردنی براکەی، هەموو دارودەستە و نزیکانی پێتۆلیمی وەلاوە نا و کۆمەڵێک پیاوی باش و چالاکی وە دەرو خۆیدا کۆ کردەوە و دەستیان کرد بە خەبات دژی وشکەساڵی و لەناو بردنی کێشەکانی خەڵک. کلئۆپاترا لەم قۆناغەدا لێهاتووی خۆی دەرخست و قەڵەمڕەوی میسرییەکان پاش مەرگی سێزار بە هۆی ناکۆکییەکانی ناوخۆی رۆم پەرەی سەند.

درێژەی هەیە…

سەرچاوە: زن بر سریر قدرت، محمد تلووعی، 1380

مه ترسیدارترین دیارده ی ئه م سه رده مه چییه؟

نارین محه مه دی

ژن و پیاوئه‌و بوونه‌وه‌ره‌ن که‌ به‌ چۆنیه‌تی هه‌ڵسوکه‌وتیان داب و نه‌ریته‌کانیان ده‌رده‌خه‌ن و مانای پیده‌به‌خشن. به‌و پێیه‌ش کاتێ ڕوو له‌ هه‌رکۆمه‌ڵگایه‌ک ده‌که‌ین پێش هه‌مووشتێک له‌گه‌ڵ نه‌ریته‌ گشتییه‌گان ڕووبه‌ڕوو ده‌بینه‌وه‌، که‌ پێناسه‌یه‌کی گشتیمان به‌ده‌سته‌وه‌ ده‌دات. به‌ڵام کاتێک که‌ به‌وردی له‌ ژیانی هه‌ر تاکێک ده‌کۆڵینه‌وه‌ بۆمان ده‌رده‌که‌وێت له‌ ناخی نه‌ریته‌ گشتییه‌کاندا هه‌ر تاکێکیش هه‌ڵگری تایبه‌تمه‌ندییه­که‌ که‌ له‌ تاکه‌کانی دیکه‌ی کۆمه‌ڵگای جیا ده‌کاته‌وه‌. به‌ڵام به‌ هۆی ئه‌وه‌ی که‌ لای ئێمه‌ ژیانی تاکه‌که‌سی نامۆیه‌، ئه‌وجۆره‌ “تایبه‌تمه‌ندییه‌ شتێکه که به‌ نهێنی ده‌مێنێته‌وه‌ و بایه‌خی پێنادرێت.بۆیه‌ منیش لیره‌وه‌ و له‌ کۆمه‌ڵگای کوردستانه‌وه‌ روو له‌ گرنگترین به‌شی کۆمه‌ڵگا ده‌که‌م.”ژنان” ده‌ڕۆمه‌ لای دیارده‌ی “ژنانی له‌شفرۆش” که‌ یاسا بۆ نه‌هێشتنه‌وه‌ی ئه‌و دیارده‌یه‌ تێده‌کۆشێت. تایبه‌تمه‌ندییه‌کانی ژنانی له‌شفرۆش چین و بۆچوونی کۆمه‌ڵگا سه‌باره‌ت به‌وان چۆن درووست ئه‌بیت؟

ئه‌و ڤه‌کۆڵینانه‌ی که‌ تا ئێستا له‌سه‌ر ئه‌و پرسه‌ هه‌ستیاره‌ ئه‌نجامدراون ئه‌وه‌یان ده‌رخستووه‌ که‌ له‌وانه‌یه‌ له‌شفرۆشی مه‌ترسیدارترین دیارده‌ی ئه‌م سه‌رده‌مه‌ بێت. به‌پێی ئه‌و کاره‌ی که‌ ده‌کرێت ژنان به‌به‌رده‌وامی  ده‌ستدرێژیان ده‌کریته‌ سه‌ر و ئازار ده‌درێن.
بۆیه‌ هه‌میشه‌ له‌ده‌ستپێکدا کۆمه‌ڵگا به‌ روانگه‌یه‌کی نه‌رێنییه‌وه‌ سه‌یری ئه‌و ژنانه‌ ده‌کات. ئینجا به‌ هه‌ستی هاوده‌ردی چاو لێده‌کرێن. به‌ زۆرینه‌ ژنی له‌شفرۆش به‌ قوربانی ده‌سه‌ڵات و سیسته‌می ناعادڵ ده‌زانن که‌ ئه‌و ژنانه‌ مه‌جبوور به‌و کاره‌ ئه‌کات که‌ دووره‌ له‌ ژیانی مرۆڤایه‌تییه. به‌ڵام ئه‌گه‌ر ژنێک هه‌ستێت و بڵیت که‌ به‌ مه‌یلی خۆی ئه‌و ژیانه‌ی هه‌ڵبژاردووه‌ و پێی خۆش نییه‌ وه‌ک قوربانی ناوی ببه‌ن، ئه‌م جاره‌ هاوده‌ردی ئه‌بێت به‌ بڕیاردان و حوکم دان له‌سه‌ری.

به‌ هۆی ئه‌و جۆره‌ روانینانه‌ که‌ سه‌باره‌ت به‌ ژنی له‌شفرۆش درووستکراوه‌، ئه‌وه‌ خۆی جیاوازییه‌ک له‌ نێوان غه‌ریزه‌ی جنسی و ته‌عه‌دا قایل نابێت. بۆیه‌ ئه‌ڵین له‌شفرۆشی مه‌ترسیداره‌ و هۆی ناله‌باری و نائه‌منی و ئازاری فیزیکی و ره‌وانی درووست ئه‌کات.  هه‌روه‌ها لای ئێمه‌ ده‌رئه‌نجامه‌که‌ی کوشتنی ئه‌و جۆره‌ ژنانه‌یه‌ و ته‌واو.
وه‌ک نموونه‌ش زۆرجار له‌ هه‌واڵه‌کان بیستوومانه‌ که‌ له‌ وڵاته‌ دراوسێکانمان، پیاویک به‌ دوای یه‌کدا نزیکه‌ی 40 ژنی له‌شفرۆشی کوشتووه‌ و به‌ مافی خۆیشی زانیوه‌که‌ موحاکه‌مه‌ نه‌کرێت، چونکه‌ پێی وایه‌ ناحه‌زی له‌ روخساری کۆمه‌ڵگا پاک کردۆته‌وه‌. بۆیه‌ ژنانی له‌شفرۆشیش سه‌باره‌ت به‌ کڕیاره‌کانیان هه‌ستی ڕق و کینه‌شیان هه‌یه‌.
یه‌کێک له‌ سه‌ره‌کیترین کێشه‌کانی ژنانی له‌شفرۆش ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئه‌وان ناتوانن به‌ مه‌یلی خۆیان کڕیار هه‌ڵبژێرن، به‌ تایبه‌ت ئه‌وانه‌ی تووشی ده‌ست ته‌نگی و نه‌بوونی سه‌واد وته‌جروبه‌ و ناکۆکی نێو بنه‌ماڵه‌ن، بۆیه‌ ده‌خرێنه‌ قه‌راخی کۆمه‌ڵگاوه‌ و بۆ بژیوی خۆیان تووشی کێشه‌ ده‌بن.

ئه‌مڕۆش کوردستان که‌وتۆته‌ به‌ر ئه‌و ئه‌زموونه‌ و پیویستی به‌ لێکۆلینه‌وه‌ و چاره‌سه‌ری هه‌یه‌ تاکو لانی که‌م ئه‌وه‌ بێت که‌ هه‌مووان تووشی ئاکامه‌کانی ئه‌و دژه‌نورَمیه‌ نه‌بن. ئێمه‌ش ئه‌مرۆ نموونه‌ی که‌ممان نییه‌ له‌و ژنانه‌ی که‌ هه‌رکام به‌ جۆرێک ئیشی له‌شفرۆشی ده‌که‌ن و ژماره‌یه‌کیان له‌ به‌ندیخانه‌کان به‌سه‌ر ده‌به‌ن و هه‌رکام له‌وانیش روانگه‌ی تایبه‌ت به‌ خۆیان هه‌یه‌ وئه‌وانیش تاوانه‌کان به‌سه‌ر لایه‌نه‌ جیاجیاکانی کومه‌ڵگا ده‌شکێننه‌وه‌ و داواکارن لایه‌نه‌ پێوه‌ندیداره‌کان گوێبیستی قسه‌ و داخوازییه‌کانی ئه‌وانیش بێت؟

وه‌ک نموونه‌”ڤییان” ده‌ڵیت:” من له‌ ده‌ستپێکی ژیانمه‌وه‌، باوکم غه‌دری لێکردم. درام به‌ کوڕێک که‌ حه‌زم لێی نه‌بوو و ته‌نیا 3 مانگ یه‌کترمان پێ ته‌حه‌مول کرا و پاشان گه‌ڕامه‌وه‌ بۆ ماڵی بابم. پاش 2 سال له‌گه‌ڵ کورێکی تر به‌ ره‌زامه‌ندی هه‌موومان مێردم پێ کرد. تا ماوه‌یه‌ک ژیانمان باش بوو به‌ڵام به‌ هۆی بێکاری و نه‌داری و دواتر که‌سێک که‌ بژیوی ژیانی له‌رێگه‌ی له‌شفرۆشیه‌وه‌ دابین ده‌کرد و هه‌روه‌ها به‌ پێشنیاری مێرده‌که‌م قه‌بووڵم کرد که‌ ئه‌و کاره‌ بکه‌م. وام هه‌ستم کرد به‌ ئه‌نجامدانی ئه‌و کاره‌، ده‌توانین کێشه‌ی ئابووریمان چاره‌سه‌ر بکه‌ین. ئه‌وه‌ بوو که‌ میرده‌که‌م کڕیاری ده‌هێنایه‌ ماڵه‌وه‌ و پاره‌مان وه‌ده‌ست ده‌که‌وت. به‌ڵام ئه‌مڕۆ که‌ بنه‌ماڵه‌کانمان ئاگاداری وه‌زعه‌که‌مان بوون، زۆربه‌یان من به‌ تاوانبار ده‌زانن و دان به‌ هه‌ڵه‌ی مێرده‌که‌مدا نانێن”.
“لاولاو”یش که‌ ژنێکی ته‌مه‌ن 40 ساڵه‌یه‌ به‌ دڵێکی پڕه‌وه‌ ئاماژه‌ به‌ نه‌داری و بێ خه‌یاڵی مێرده‌که‌ی ده‌کات و ده‌ڵێت منیش خۆم کردۆته‌ قۆربانی چاککردنی ره‌وشی دارایی بنه‌ماڵه‌کم. “شه‌ڤینیش” که‌ کچه‌ گه‌نجێکی شاعیره‌ و شێعره‌کانی پڕن له‌ گله‌یی و بانگه‌واز، پێیوایه‌ که‌ شتێکی ئاساییه‌ و ده‌بێت خه‌ڵکی له‌به‌ر ئه‌نجامدانی ئه‌وکاره‌ به‌چاوێکی سووکه‌وه‌ سه‌یری نه‌که‌ن.

هه‌روه‌ها “ڕۆژگار” ده‌ڵێت: زیانی ئه‌و کاره‌ی من بوخۆم ئه‌گه‌ڕیته‌وه‌و حه‌زناکه‌م که‌س لۆمه‌ و سزام بدات.َ جێگای ئاماژه‌یه‌ سکاڵاکانی ئه‌وان ڕوو له‌ حکوومه‌ته‌ و داوایان ئه‌وه‌یه‌ که‌ وه‌ک مرۆڤێکی ئاسایی سه‌یر بکرێن و ئاوڕێک له‌ کێشه‌کانیان بداته‌وه‌.
ئه م ژنانه ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌که‌ن که‌ قسه‌ و هه‌ڵسوکه‌وتی دادوه‌رو پۆلیسه‌کان له‌گه‌ڵیان باش نییه‌.
پێویسته‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ بکه‌م که‌ له‌ کوردستاندا ناتوانین ته‌نیا هۆکاری له‌شفرۆشی بۆ نزمبوونی باری ئابووری بگه‌ڕێنینه‌وه‌، به‌ڵکو هۆکاری دیکه‌ش هه‌ن و ده‌بێت ئه‌وانه‌ش له‌به‌رچاو بگیرێن. هه‌ژین که‌ له‌ بنه‌ماڵه‌یه‌کی ده‌وڵه‌مه‌ندا له‌ دایکبووه‌، به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی به‌دڵی خۆی به‌شو نه‌دراوه‌، بۆ تۆڵه‌ سه‌ندنه‌وه‌ له‌ باوک و براکانی ده‌ستی به‌ له‌شفرۆشی کردووه‌.

ئه‌و ژنانه‌ی له‌ کۆمه‌ڵگای ئێمه‌دان و بژیوی خۆیان به‌ له‌شفرۆشی دابین ده‌که‌ن. کۆمه‌ڵگای ئه‌مڕۆی کوردستان له‌ قۆناغێکی پڕهه‌ستیاری تێپه‌ڕبووندایه‌ له‌ ترادسیۆنه‌وه‌ بۆ نوێخوازی. به‌ شێوه‌یه‌ک که‌ تاک له‌ لایه‌که‌وه‌ له‌ ژێر کاریگه‌ری نه‌ریته‌ کۆنه‌کاندایه‌ و له‌ لایه‌کی دیکه‌وه‌ رۆژانه‌ له‌گه‌ڵ نۆرم وبایه‌خه‌کاندا ده‌سته‌ودامانه‌ و ناچاره‌ له‌گه‌ڵ هه‌ردووکیان خۆی رێکبخات. ئه‌مڕۆ زۆربه‌ی ئه‌و ژنانه‌ی، چ تاوانبار چ بێتاوان رووبه‌ڕووی نادادوه‌ری ده‌بنه‌وه‌و به‌ شێوه‌گه‌لی جۆراوجور ده‌که‌ونه‌ به‌ر په‌لاماری هه‌موو جوره‌ مرۆڤێک و ئاسایشیان لێ زه‌وت ده‌کرێت.

گرامیباد سومین سال تولد کمپین یک ملیون امضاء

نارین محمدی

89سال پیش در چنین روزی برای اولین بار زنان آمریکا حق رأی گرفتند. حق رأی زنان برای اولین بار در ژوئیه  1848در آمریکا پیشنهاد شد. این پیشنهاد توسط الیزابت کدی استانتون و لوکرتیا موت ارائه شد. شارلوت وودوارت یکی از زنانی بود که در مجمع حضور داشت. او در ان زمان تنها نوزده سال داشت.

در سال 1920 زمانی که زنان موفق به کسب حق رأی شدند، شارلوت تنها  از شرکت کننده زنده  از سال 1848 بود که در کنوانسیون شرکت داشت. او در آنزمان هشتادویک ساله بود.

برخی از مبارزات علیه رنجهایی که زنان می بردند در اوایل قرن بیستم ایالت به ایالت موفق می شد. “پل آلیس” حزب زنان را در سراسر کشور راه انداخت و در ادامه با استفاده از تاکتیکهای رادیکال برای احقاق حق رأی زنان و برای اصلاح قانون اساسی بکار می برد. آنها جلو کاخ سفید تجمع کردند و تظاهرات و اعتصابات بزرگ راه انداختند، هزاران تن از زنان معمولی هم دستگیر و زندانی شدند.

اما بالأخره همه این مبارزات در 26 اگوست 1920 نتیجه داد و زنان توانستند به حق رأی دست یابند که این خود راه را برای مبارزه برای سایر حقوق پایمال شده زنان هموار کرد.

اما فردا سومین سالگرد تولد کمپین یک میلیون امضاست. کمپینی که زنان ملیتهای مختلف در ایران را همصدا و متحد کرد. کمپینی که در نتیجه مبارزات چند ساله زنان ایران شکل گرفت و زنان و مردان را به عرصه اعتراضات به قوانین تبعیض آمیز کشاند.

فعالان حقوق زنان در ایران به مبارزه با آپارتاید جنسی از طریق کمپین یک ملیون امضا پرداختند. جمع آوری یک میلیون امضا برای تغییر قوانین تبعیض آمیز علیه زنان در ایران. قوانینی که در آن زن نصف مرد حق دارد، حق حضانت فرزند ندارد، حق دریافت پاسپورت بدون اجازه همسر یا پدر را ندارد، حق طلاق ندارد و نمی تواند در حکم قاضی قضاوت کند.

در مدت کمتر از سه سال از راه اندازی کمپین کم نبودند زنانی برای جمع اوری امضا تلاش کردند و به این بهانه مجرم شناخته شده و دستگیر و در زندانها شکنجه و مجازات شدند و همچنین مردان جوانی که با تمام وجود یکسانی را باور کردند و به میدان آمدند باتوم خوردند و زندانی هم شدند.

اگر مبارزات زنان امریکا برای بدست آمردن حق رأی 72 سال طول کشید یکی از دستاوردهای مبارزات زنان ایران تنها پس از دو سال و چند ماه از تولد اولین کمپین سازمان یافته از طرف زنان در ایران، این بود که بعد از سی سال مردم ایران توانستند همسر کاندیداهای خود برای ریاست جمهوری را در کنار او و در رسانه ها ببینند.

به امید آزادی اعضای کمپین یک میلیون امضا.

پاسداشت حرمت زنان

برای همه زنانی که دربندند یا آزاد شده اند

عماالدین باقی

نمی دانم با زبان ایرانیت یا اسلامیت یا انسانیت و حقوق بشر باید سخن بگویم؟ از نگاه انسانی تکلیف ما روشن تر است و شتابان می توانیم درباب ناروایی زدن و بستن هر انسانی چه رسد که زنان باشند، داوری کنیم. اما از حیث مذهب چه؟در اسلام نیز توصیه های فراوانی نسبت به رعایت زنان آمده است.امام علی در نامه 14 از نهج‏البلاغه می فرماید:«با آزار رسانیدن به زنان خشم ایشان را فروزان ننمایید اگرچه آبرویتان را ببرند و امامتان را دشنام دهند همانطور که ما در زمان رسول خدا(ص) مامور بودیم که کاری به زنان اگرچه مشرک بودند نداشته باشیم. هرگاه در زمان جاهلیت، مردی با سنگ و یا چوبدستی بر زنی حمله می‌کرد او راتا آخر عمر و بعد از او فرزندانش را سرزنش و تمسخر می‌کردند.»
این سخن درباره رفتار با زنان در شرایط جنگی است زیرا می گوید «چنانچه شكست دشمن با اراده خدا محقق گشت، پس هيچ فرد در حال فرار را نكشيد، جان هيچ مجروحي را نستانيد، زنان را با آزار و اذيت تهييج نكنيد، هر چند كه به ناموس شما دشنام دهند و به فرماندهان شما فحش گويند؛ هستند».
در روایت بسیاری آمده است اگر زنان درجنگ هم شرکت داشته باشند در صورتی که بر آنان غالب شدید زنان را نکشید و حتی بسیاری از فقها اجازه اسیر کردن زنان را هم نمی دهند. در تاریخ خوانده ایم و در منبرها بسیار شنیده ایم که حضرت زینب سلام الله علیها نیز هنگامی که خطبه بلند اعتراض آمیز علیه جنایت اموی را در مسجد شام ودرحضور یزید می خواند باز هم حرمت او را نگاه داشتند و او مجال یافت تا آخر سخن بگوید و فریاد بزند.
در سنت ایرانی نیزعنصری بود به نام«غیرت مردان نسبت به زنان».شاید برخی جریانات، امروز«غیرت مردان» و یا اساسا «غیرت» را از رسوبات فرهنگ سنتی و مردسالار بشناسند و آ نرا برخاسته از قیم مآبی بدانند اما این همه واقعیت نیست.در درون آن نوعی انسانیت و شفقت نهفته بود و امروز با نادیده گرفتن آن می توان خشونت را لمس کرد. “خشونت بی تفاوتی نسبت به رفتارهای ناروا نسبت به زنان”. خوب به یاد دارم که در گذشته اگر به زنی تعرض می شد خون در رگ های همگان به جوش می آمد. این خصلت فرهنگ ایرانی نبود که گویی تعلق به همه فرهنگ ها داشت.واقعیت این است که زنان با مردان متفاوتند و به همین دلیل است که در همه جای جهان بطور متوسط 3 درصد زندانیان را زنان تشکیل می هند و 97درصد دیگر را مردان. زنان عاطفی ترند و انسانی تر با مسائل مواجه می شوند،حق طلبی و وفاداری در آنان نیرومندتر است. به همین دلیل اگر خشم و اعتراضی از آنان مشاهده شد باید با اغماض و توجه بیشتری مواجه گردد.این روزها هنگامی که می شنوم برخی از زنان مانند شادی صدر و همسر مهدی هاشمی هنگام بازداشت مورد اهانت قرار گرفته اند یا هاله سحابی با سر و روی خونین بازداشت شده است و یا بانوانی چون هنگامه شهیدی،ژیلا بنی یعقوب ، سمیه توحیدلو و مهسا امرآبادی از زنان روزنامه نگار و شیوا نظرآهاری، مدت هاست در بندند و یا تعداد زیادی از زنان ودختران دیگر که شرمسارانه از نام شان بی اطلاعیم دل انسان می گیرد. نمی دانم بازداشت کنندگان یا ضاربان از کدام قبیله اند؟ از قبیله مردان یا از قبیله مسلمانان یا از تبار انسان؟ فقط می دانم با مرام هیچ قبیله ای همخوانی ندارد.
روز شنبه 17 مرداد روز خبرنگار بود که بايد حرمت قلم و روزنامه نگار را در اين روز يادآور شد. درست در همين روز عده يي روزنامه نگار زنداني بودند و گويي قرار است کساني اقتدارشان را از طريق بي اعتنايي به هر رسم و قانوني نشان دهند. من هم با پاي شکسته و بسته بندي شده براي انجام کاري به دادگستري رفته بودم و از همان مکان عبور مي کردم. چون گفته بودند دادگاه علني است و طبعاً برابر با ماده 188 آيين دادرسي منظور از علني بودن اين است که هيچ مانعي براي حضور ساير افراد نباشد چه رسد اين افراد از بستگان زندانيان باشند تا پشت در رفتم اما فضا به شدت امنيتي و مملو از ماموران بود و قرار بود زندانيان در اين جو، کيفرخواست خود را بشنوند يا از خود دفاع کنند.اجازه ورود به سالن ندادند. پرسیدم مگر دادگاه علنی نیست؟ پاسخ دادند: سالن پر شده است. دریافتم از ما بهتران زودتر از بقیه سالن را قرق کرده اند.به بیرون از ساختمان هدایت شدم. در خیابان صحنه ای دیدم که تاب ایستادن نداشتم و اگر توصیه دیگران نیز نبود تاب ماندن و نظاره این صحنه را نداشتم و برایم طاقت فرسا بود. همسران و مادران زندانیان را دیدم که آنان را هم به دادگاه راه نداده بودند وبه جای نشستن در جلسه دادگاه در گرمای سوزان تابستان با چادر و حجاب کف خیابان داغ نشسته بودند.تصور اینکه از ساعت 9یا10 صبح تا 3بعدازظهر در چنین شرایطی این زنان یا جهان های سرشار از وفا و عاطفه نشسته اند تا شاید یک لحظه عزیز خویش را از پشت شیشه های اتومبیل زندان بنگرند یا او بنگرد که خانواده چگونه اسیر زندانی است! دل هر انسانی را به درد می آورد و اگر چشمی نگرید باید بر انسان بودن خود تردید کند. اینک تصور کنید آمد و شد پیوسته ماموران با باتوم و تهدید خانواده ها را و ساعات پایانی دادگاه را که به استعداد یک گردان نیرو به محاصره 30-20زن پرداخته تا مبادا در لحظه خروج اتومبیل های حامل زندانیان، شعار الله اکبر سردهند که شجاعانه سر دادند و پس از آن هم به عنوان حسن ختام ، همسر و خواهر و برادر تاجرنیا برای ساعاتی بازداشت شدند.
نمی دانم غیرت و اسلامیت و انسانیت ما کجا رفته است.چرا مسئولان کشور نسبت به این صحنه ها بی تفاوت هستند؟ آیا اگریک لحظه همسر و مادر خویش را در جای آنها تصور کنند باز هم بی تفاوت خواهند بود؟ اصلا چرا باید تا این حد دچار قساوت شده باشیم که برای تحریک حس انسانیت خود، مادر و همسر خویش را جای آنان بگذاریم و برای اینکه آنها نیز انسانی هستند چون ما افسوس نخوریم؟

منبع: اعتماد ملی